E-onam artık yönetmelikte: e-Nabız ve SMS ile elektronik rıza dönemi başladı
Sağlık Bakanlığının elektronik rıza yönetmeliği 27 Ekim 2026'da yürürlüğe girdi. E-onam için önce ne vardı, şimdi ne değişti, klinikler yarından itibaren neye dikkat etmeli?
Türkiye'de e-onam yıllarca genel hükümlere dayanılarak uygulandı: elektronik verinin delil değeri, zaman damgasının hukuki niteliği ve hasta haklarındaki rıza kuralları birlikte yorumlanıyordu. 27 Ekim 2026 itibarıyla bu dönem kapandı. Sağlık Bakanlığının hazırladığı Bilgilendirilmiş Rızanın Elektronik Ortamda Alınması Hakkında Yönetmelik, 33413 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı ve aynı gün yürürlüğe girdi.
Bu yazıda yönetmeliği "önce nasıldı, şimdi ne oldu" karşılaştırmasıyla anlatıyoruz. E-onamın temel kavramları için e-onam nedir yazımıza bakabilirsiniz.
Önce ve sonra: e-onamda değişen ne?
| Konu | 27 Ekim 2026 öncesi | Yönetmelikle birlikte |
|---|---|---|
| Dayanak | Genel hükümler (HMK, 5070, Hasta Hakları Yönetmeliği) | E-onama özgü yönetmelik (RG 33413) |
| Kanal | Kurumun seçtiği yöntem | e-Nabız veya tesisin SBYS'ye bağlı elektronik aracı (m.8/1) |
| Telefon numarası | Kayıtlı numara yeterli sayılıyordu | Doğrulanmış numara şart; tesisin doğrulaması 12 ay geçerli (m.7) |
| Onay anı | Kod, imza çizimi veya onay kutusu | İşleme özgü SMS OTP doğrulandığında rıza alınmış sayılır (m.8/8) |
| Hekimin kimliği | Formda adı yazıyordu | Kimliği doğrulanır, EKİP'te aktif olmalı (m.6/3) |
| Kayıt | Kurumun tercihine bağlı | Asgari kayıtlar, hash ve zaman damgası zorunlu (m.9) |
| Hastanın kopyası | Talep ederse verilirdi | Form merkezi sisteme aktarılır, e-Nabız'da görünür (m.8/9) |
| Çocuk ve kısıtlılar | Veli/vasi imzası | Kanuni temsilci de kimlik ve numara doğrulamasından geçer (m.11) |
Yönetmelik kimleri bağlıyor?
Birinci, ikinci ve üçüncü basamak tüm sağlık tesisleri: aile sağlığı merkezleri, muayenehaneler, poliklinikler, tıp merkezleri, ağız ve diş sağlığı merkezleri ile kamu ve özel hastaneler. Düzenlenen konu, hekim veya diş hekimi tarafından yapılan tıbbi müdahale öncesindeki rızadır. KVKK açık rızası ve aydınlatma metinleri bu yönetmeliğin değil KVKK'nın konusudur; fark için onam, rıza ve izin farkı yazımıza bakın.
e-Nabız ne zaman, tesis aracı ne zaman?
Yönetmelik iki yolu eşit sayar; seçim tesisin ve hastanın durumuna göre yapılır:
- e-Nabız yolu: Hasta e-Nabız kullanıyorsa ve numarası orada doğrulanmışsa uygundur. Kodu hasta e-Nabız'a kendisi girer.
- Tesis aracı yolu: Form, hastanın doğrulanmış numarasına SMS ile giden bağlantıdan açılır. Hasta kabul edince gelen kodu hekime veya görevliye söyler, görevli sisteme girer. Hastanın e-Nabız kullanmasına gerek yoktur; SMS alabilen bir telefon yeterlidir.
İki yolda da ortak kural aynıdır: kod yalnızca o tıbbi müdahale için üretilir. Tek kodla birden çok formu onaylatmak artık savunulabilir bir uygulama değildir.
Klinikler yarından itibaren ne yapmalı?
- Numara doğrulamayı kabule ekleyin. Doğrulanmamış numaraya e-onam bağlantısı gönderilemez. Kabul masasında bir SMS kodu okutmak, 12 ay boyunca o hasta için sorunu çözer.
- Hekim hesaplarını ayırın. Onamı başlatan kişinin kim olduğu kayıtta görünmeli; ortak "klinik" kullanıcısıyla onam açmayın.
- Kimlik doğrulamasını onamdan önce kaydedin. Yönetmelik, kimlik doğrulaması tamamlanmadan sürecin başlatılamayacağını söylüyor.
- Toplu onam akışlarını bölün. Her müdahale için ayrı kod, ayrı kayıt.
- Kayıtlarınızı kontrol edin. Tarih-saat, kodun gönderim ve doğrulama bilgisi, hekim bilgisi ve zaman damgası tutuluyor mu?
Uygulamaya dönük ayrıntılı adımlar için elektronik onam nasıl alınır yazımıza, mevcut kurulumunuzu gözden geçirmek için dijital onam kontrol listesine bakabilirsiniz.
Bakanlıktan ne bekleniyor?
Yönetmeliğin 12. maddesi Bakanlığa iz kayıtlarının standartları, zaman damgası ve şifreleme yöntemleri ile SMS OTP altyapısının temini konularında ek usul belirleme yetkisi veriyor. Önümüzdeki dönemde teknik kılavuzlar ve SBYS entegrasyonuna dair duyurular gelebilir; onam yazılımı seçerken bu değişikliklere uyum sağlayabilecek bir altyapı tercih etmek önemli. Seçim kriterleri için onam yazılımı seçimi yazımıza bakın.
Sık sorulan sorular
E-onamı düzenleyen yönetmeliğin adı nedir?
Bilgilendirilmiş Rızanın Elektronik Ortamda Alınması Hakkında Yönetmelik. Sağlık Bakanlığı tarafından çıkarıldı; 27 Ekim 2026 tarihli ve 33413 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak aynı gün yürürlüğe girdi.
E-onam artık e-Nabız üzerinden de alınabiliyor mu?
Evet. Yönetmelik iki kanal tanımlar: e-Nabız ve sağlık tesisinin SBYS'sine bağlı elektronik haberleşme aracı. e-Nabız kanalında hasta, telefonuna gelen tek kullanımlık kodu e-Nabız'a kendisi girer.
E-onam için e-imza gerekiyor mu?
Hayır. Yönetmelikte rıza, hastanın doğrulanmış cep telefonuna gönderilen ve işleme özgü SMS OTP'nin doğrulanmasıyla alınmış sayılır. Kayıtlar ise bütünlük değeri (hash) ve zaman damgasıyla saklanır.
Yönetmeliğe uymak için geçiş süresi var mı?
Metinde ayrı bir geçiş süresi yoktur; yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girmiştir.
