Elektronik onam nasıl alınır? Sağlık tesisleri için yönetmeliğe uygun 7 adım
Sağlıkta elektronik onam almanın yönetmeliğe uygun akışı: kimlik doğrulama, numara doğrulama, formun gönderilmesi, SMS kodu, kayıt ve e-Nabız aktarımı. Her adımda sık yapılan hatalar.
Elektronik onam almak, formu PDF yapıp hastaya göndermekten ibaret değil. 27 Ekim 2026'da yürürlüğe giren elektronik rıza yönetmeliği, sağlıkta elektronik onamın hangi sırayla ve hangi kayıtlarla alınacağını belirledi. Aşağıda bu akışı bir kliniğin günlük işleyişine uyarlanmış yedi adımda anlatıyoruz. Kavramın kendisi için elektronik onam (e-onam) nedir yazımıza bakabilirsiniz.
1. Hastanın kimliğini doğrulayın
Kimlik doğrulaması bitmeden elektronik onam başlatılamaz (m.6/2). Kimlik belgesi, MEDULA provizyonu veya kurumunuzun hasta tanımlama prosedürü kullanılabilir; önemli olan yöntemin ve saatin kayda geçmesidir.
Sık hata: Randevu kaydındaki ad-soyadı yeterli saymak.
2. İşlemi yürüten hekimi tanımlayın
Onamı başlatan hekim veya diş hekiminin kimliği doğrulanır ve Entegre Kurumsal İşlem Platformu'nda (EKİP) aktif olması gerekir (m.6/3). Hekim, sisteme kendi kullanıcı adı ve şifresiyle girer (m.8/2).
Sık hata: Sekreterin ortak hesapla tüm hekimler adına onam başlatması.
3. Telefon numarasını doğrulayın
Hastanın doğrulanmış bir cep telefonu numarası yoksa ona bir SMS kodu gönderilir, hasta kodu görevliye söyler, görevli sisteme girer (m.7/3). Bu doğrulama 12 ay geçerlidir; süre dolunca tekrarlanır.
Sık hata: Yıllar önce kaydedilmiş numarayı doğrulanmış saymak.
4. Formu hastanın erişimine sunun
Hekim formu onaylar; form hastanın doğrulanmış numarasına giden SMS bağlantısıyla veya e-Nabız üzerinden açılır (m.8/3-4). Hasta formu kendi telefonunda okur. İyi hazırlanmış bir form için aydınlatılmış onam formu hazırlama rehberimize bakabilirsiniz.
Sık hata: Formu okuma süresi tanımadan, işlem masasında onaylatmak.
5. Kabul ederse işleme özgü kodu gönderin
Hasta formu kabul ettiğinde doğrulanmış numarasına yalnızca o müdahale için üretilmiş tek kullanımlık kod gider (m.8/6). Kod tesis aracında personele söylenir ve personel girer; e-Nabız'da hasta kendisi girer (m.8/7). Kodun doğrulanmasıyla rıza alınmış sayılır.
Sık hata: Ameliyat, anestezi ve transfüzyon onamlarını tek kodla onaylatmak.
6. Kaydı mühürleyin
Asgari olarak şunlar tutulur: onay tarihi ve saati, kodun gönderim ve doğrulama bilgisi, işlemi yapan hekim ve uygulanan güvenlik tedbirleri (m.9/3). Kayıt, elektronik veri bütünlük değeri ve zaman damgasıyla saklanır (m.9/2). Bu kayıtlar ileride mahkemeye delil olarak sunulabilecek dosyayı oluşturur.
7. Formu merkezi sisteme aktarın
Elektronik ortamda alınan rıza formu Bakanlığın merkezi sağlık veri sistemine aktarılır ve hasta e-Nabız'da görür (m.8/9). Aktarım SBYS'niz (HBYS veya klinik yazılımınız) üzerinden yapılır; onam yazılımınızın aktarım durumunu izleyebilmesi gerekir.
Özel durumlar
- Çocuk ve kısıtlı hastalar: İşlemleri kanuni temsilci yapar; temsilcinin kimliği ve numarası da doğrulanır. Temsilci hazır değilse veya doğrulanamıyorsa onam elektronik alınamaz (m.11).
- Telefonu olmayan hasta: Doğrulanmış numara olmadan elektronik onam alınamaz; kâğıt form yedek akış olarak kalmalıdır.
- Acil durumlar: Rıza alınamayan acil durumlara ilişkin kurallar Hasta Hakları Yönetmeliği'ndedir; elektronik onam yönetmeliği bunlarda hüküm bulunmayan hâllerde Hasta Hakları Yönetmeliği'ne gönderme yapar (m.13).
Mevcut sisteminizi bu adımlarla karşılaştırmak için dijital onam kontrol listemizi kullanabilir, SMS akışının ayrıntıları için SMS ile onam alma yazımızı okuyabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Elektronik onam almak için hastanın e-Nabız kullanması gerekir mi?
Gerekmez. Yönetmelik e-Nabız'ın yanında sağlık tesisinin kendi elektronik haberleşme aracını da kanal olarak tanır. Bu yolda form hastanın doğrulanmış numarasına SMS bağlantısıyla gider; hasta SMS alabilen bir telefonla onay verebilir.
Elektronik onam kayıtları ne kadar saklanır?
Yönetmeliğe göre elektronik rıza kayıtları ve iz kayıtları, kâğıt onam belgelerinin tabi olduğu saklama ve imha sürelerine uygun olarak saklanır (m.9/1).
Hasta onay kodunu yanlış girerse ne olur?
Rıza, kodun doğrulanmasıyla alınmış sayılır. Doğrulanmayan kodla onam tamamlanmış olmaz; yeni bir kod istenir ve her deneme kayıtta tutulmalıdır.
